Laatst bijgewerkt: 11 januari 2018
A. a, afk anno, in het jaar
A. afk. aufgebote, huwelijksaankondiging, ondertrouw
A afk. acte
a. afk. autres, andere
a afk. accepté, aannemen
a.a. afk.ad acta, deze acte
aa. afk. anteata, vroeger
Aach Aken
aam, ama, hama oude wijn, bier - en oliemaat van 1.552 hl, = 1/6 vat en aan 4 anker
aandoener laken bereider
aangeboren met de geboorte verkregen
aangetelt uitbetaald
aas handelsgewicht 1 aas =1/10240 pond afhankelijk van het gewicht van het pond ca 0,047 gram
aasdomrecht oud Fries rechtssysteem tot ca 1600 (het naaste bloed erft het goed)
a.b. afk. aurea bulla, gouden knop
A.B.C. afk. abécé de la vie, eerste kinderjaren
ab hac verward, in het wild praten
ab hoc die vanaf deze dag
ab hoc mense van deze maand af
ab hoc van de hak op de tak
ab infantia vanaf zijn kinderjaren
ab instantia absolvere van het ten laste gelegde vrijspreken
ab intestation bij versterf (erfopvolging zonder testament)
ab intestato bij versterf (erfopvolging zonder testament), bij gebrek aan testament
ab obstetrice baptisatus est is gedoopt door de vroedvrouw
ab omni tempore van alle tijd, van oudsher
ab opus ius habentis ten behoeve van de rechthebbende
ab, ab ovo vanaf het eerste begin, eigenlijk vanaf het eerste ei
ab van, vanaf, door
abactus roof
abalieneren vervreemden, overgeven
abamita zuster van (bet)(over) groot -(moeder, vader)
abandoreren overgeven, verlaten
abassieren omslaan, naar beneden slaan
abatement toneelvoorstelling
abattage het houwen, het ontginnen van erts
abattial van een abdij
abattoir slachthuis
abavia betovergrootmoeder, voormoeder
abavunculus broer van (bet)(over)grootmoeder
abavus betovergrootvader, voorvader
abba(s), -tis abt, van de abt
abbatiael cachet ambtszegel
abbatissa, abatia abdis, overste nonnenklooster
abbatteur houthakker
abbaye abdij, klooster
abbé aanspreektitel geestelijke, abt, eerwaarde priester, geestelijke
abbe domme vrouw
abbesse abdis
abbrevieren samenvatten, afkorten
Abcudia Abcoude
abdecker vilder
abdicatio, abdicationis afstand doen, neerleggen van een functie
abedie abdij
abelspel toneelstuk over hoofse liefde, (abel = mooi, fraai)
abenarius faber ketelsmid, ketelmaker, ook blikslager
abend des Jahres laatste dag van het jaar
abhorrreren ontzien, vreezen
abiectarius meubelmaker
abii, abitum vertrekken, heengaan, sterven
abiit is vertrokken, gestorven
abijt vertrokken
abijt, abite gesteldheid, toestand
abime middenvlak op een wapenschild
abire vertrekken, heengaan, sterven
abirunt zij zijn vertrokken
abjurer geloof afzweren
ablactation spenen, afwennen van de borst
ablution (rituele) wassing
ablutus gezuiverd, gewassen (door doopsel)
abmatertera zuster van betovergrootmoeder
abnepos, -potis kleinzoon van kleinkind
abnepotes nakomelingen
abneptis, -is kleindochter van kleinkind
abnurdus vrouw van de achterkleinzoon
aboet onderpand
aboleren afschaffen, te niet doen
abolitie kwijtschelding van straf door de vorst
abomination afgrijselijke daad
abornementer afpalen, afbakenen, uitbakenen, afbakening, jalonnering
aborneur afpaler, landmeter
aborscap familie
abortif miskraam veroorzakend
abortivus, abortus te vroeg geboren, miskraam
about onderpand
about, aboutant tot een einde komen
abpatruus broer van betovergrootvader
abra dienstmeid, meid
abreptus morte weggenomen door de dood
abreptus weggenomen
abrevieren samenvatten, afkorten
abri afdak
abripere, -io,abripui, abreptum wegnemen, wegrukken
abrogatie, abrogatio intrekking, afschaffing, opheffing der wet
abruptio echtscheiding
abselveren de absolutie geven
absens, -ntis afwezig
absente corpore (kerkdienst zonder) aanwezigheid van een lijk
absente corpus kerkdienst zonder aanwezigheid van een lijk
absente secretario bij afwezigheid van de secretaris
absente afwezigheid, afwezig
absente........ in afwezigheid van ...........
absentia afwezigheid
absentibus ........... in afwezigheid van .........
absoluta et extrema unctione munitus voorzien van absolutie en laatste oliesel
absolutio, -nis absolutie, vrijspraak, ontslag van rechts -vervolging
absolutio, absolutie,
absolution ontslag van rechtsvervolging
absolutus vrijgesproken, onvoorwaardelijk
absolvere, absolvi, absolutum vrijspreken
absolveren vrijstellen van straf of vervolging, vrijspreken, van aansprakelijkheid ontheffen
absoudre, van rechtsvervolging ontslaan
absque dubio zonder twijfel
absque zonder
absteckeisen richtstaaf om de rooilijn af te zetten
abstecklinie richtlijn
absteckphahl piketpaal, jalon
absterix, -tricis vroedvrouw
abstinere, abstinui, abstentum zich onthouden, niet aanvaarden, weigeren, afhouden
abteyker apotheker
abuser misbruiken, verkrachten
abusivus, abusive ten onrechte
abuteren misbruiken
abuus een misbruik
A.C. afk. Anno Christi, in het jaar van Christus
A.c. afk. Academia, de academie
ac quaetus conjugalis gemeenschappelijk verworven door de echtgenoten
ac en
ac(k)et list
ac. afk. anno curante in het betreffende jaar
acae afk. à cause, door, wegens, vanwege, om
acajou mahonieboom
acatholicus niet -katholiek
acc. afk. acatholicus niet -katholiek
acc. afk. accessit aanhangsel
acc. afk. accusations aanklachten, beschuldigingen
accensus accijns
accepteur acceptant
accepto ......, acceptis ........ na het ontvangen van
accepto necessititatis  baptismo (ab obstetrice) na het ontvangen van de nooddoop (door de vroedvrouw)
acceptus ontvangen hebben
acces toegang
accident een geval
accidentael een gebeurtenis
accidentalia niet vaste predikantsinkomen, verbonden aan ambtsverrichtingen zoals doop, huwelijken
accijns, cijns belasting op verbruiksgoederen
accijnshuyss, accyzehuys plaats waar de belasting moet worden betaald
accipere, accipi, acceptum ontvangen, accepteren
accisor, -is inner van accijns (belasting)
accola iemand die zich ergens vestigt
accommoderen beschikken
accommodiren tussenkomst
accorderen overeenstemmen
accordeur orgelstemmer
accotoen wambuis, overhemd
accouchée kraamvrouw
accouchée, kraamvrouw
accouchemont moeilijke geboorte
accoucher een kind baren, bevallen
accoucheur vroedmeester, vroedvrouw
accoucheuse, achterwaerghe, verloskundige
accumeleren vergaderen
accusare beschuldigen
accusé, accusée aangeklaagde, verdachte, beschuldigde
accuseren wroegen
ache selderie
achel, acheel, achtendeel graanmaat, 1 achel = 1/8 zak en 1/8 hl.
acheteur, acheteuse inkoper, inkoopster, koper
achtbrief brief waarin iemand in de ban wordt gedaan, opgelegde straf was vaak vogelvrijverklaring en verbeurdverklaring van bezit.
achtelinc achtste deel van een maat
achtende achtste
achtendeel het één achtste deel
achtendhalf zeven en een half
achter (tag) de zelfde dag over een week
achterboren, achterbaren, achterboeren achterneef, achternicht
achterclappen belasteren, kwaadspreken
achtercleppierse kwaadspreekster
achterclocke avondklok
achterdeel nadeel, voordeel en achterdeel
achterdeel inhoudsmaat voor graan = ca 18,3 ltr.
achtergelaten nagelaten
achterghereyde staartriem van een paardentuig
achterhuys, achterhuus achterhuis
achterkintmaecht bloedverwant in de derde graad vanaf de gemeenschappelijke stamvader
achterlatenisse verzuim, omissie
achterling inhoudsmaat voor graan = ca 6,5 ltr.
achtermoder moeder in een gesticht
achterrechtsweer achterneef
achterrichtampt ambt van rechter in een plattelandsgebied met daarin een plaats dat een rechtsgebied vormde
achterschriven bijschrijven
achterstade, achterstede achterstallige schuld, achterstand
achtersusterkint bloedverwant in de derde graad
achtervelilich een rechtszaak verliezen
achtervolgen nakomen, naleven, navolgen (van een wet, overeenkomst)
achterwaersterige,  achterwaereghe kraamvrouw, baker
achterwater water van een watermolen stroomopwaarts
achtzehter (tag) de achttiende dag (13 januari) na de geboorte van Jezus
acicularius naaldenmaker
aciies een toegang
ackerlant(s) akkerland
ackerloon vergoeding voor zaaisel
ackerman landbouwer, boer
ackersieck melaats, leproos
acoleren omhelzen
acolyte, acoliet misdienaar
acquirere, acquisivi,
acquisitum verwerven, verkrijgen, in zijn bezit krijgen
acquittement vrijspraak
acquitter vrijspreken
acrobate, acrobaat kunstenmaker
acrostichon naamdicht waarvan de beginletters van bepaalde regels een naam noemen
Act. afk. acturarius, snelschrijver, rentmeester, secretaris
acta classis extraordinariae de handelingen van een buitengewone classis. (classicale vergadering)
acta classis ordinariae de handelingen van een gewone classis. (classicale vergadering)
acta classis revisoriae de handelingen van een classicale vergadering, belegd voor het onvoorzien of controleren van de acta van (een) vorige vergadering (en)
acta deputorum classis de handelingen van de deputaten of afgevaardigden van de classis
acta in forma (bij) met een akte in de vereiste vorm
acta synodiprovincialis de handelingen van de provinciale synode
acta, acte handelingen, akte
Actania Terschelling
acte de contrition oefening van berouw (r.k.)
acte de décès overlijdensakte
acte de naissance geboorteakte
acte libelle acte die bevat de eis van de aanlegger
acte van momberstelling acte waarin vermeld de aanstelling van de voogd (en)
acte, akte verslag, handeling
actie vercrijgen opvolgen als eigenaar of rechthebbende
actie recht om te vervolgen dat iemand toebehoord
actiën vorderingen, recht tot het instellen van een vordering
actionarius winkelier, handelaar, koopman, venter
actis bannis na het roepen, na de huwelijksafkondigingen
actor, -is, actoor, acteur aanklager
actuarius schrijver, secretaris, overheidsklerk
actum approbationis akte van goedkeuring
actum consentionis akte van toestemming
actum et subsignatum getekend na behandeling
actum in communi forma akte in gewone vorm
actum in forma formeel geschrift
actum in judicio ordinario gedaan in het gewone gerecht
actum in judicio gedaan in het gerecht
actum ut supra akte als boven, zelfde datum
actum geschied, opgemaakt, gepasseerd te.....op datum, handelen, drijven, gedaan
actus requisitis van deze akte
acuciator slijper
acufex, -ficus naaldenmaker
acuminator slijper
acupictor zijden naaister, ook zijde wever
acyuit betaling
a.d. afk. a dato, de dato
ad actum divisionis tot de boedelscheiding, tot en met de boedelscheiding
ad aeternitatem transiit (obiit) ging naar de eeuwigheid (overleden)
adat afk. advocat, advocaat
adcat afk. advocat, advocaat
ad domum aan huis
a dessein naar een ontwerp
ad finem litis tot aan het einde van het proces
ad hoc voor deze zaak, b.v. direct beslissen
ad hunc actum requisitis gevraagd voor het opmaken van deze akte
ad libitum naar eigen goeddunken
adjt afk. adjudant, adjudant(-onderofficier)
adlb afk. adelborst
ad matrimonium inscripti ingeschreven voor het huwelijk
ad mon afk. ad monitum aanwijzing, vermaningen, berispen
a dorso op de rugzijde
ad pactum bij het verdrag
ad patres overlijden, naar de (voor)vaderen gaan
ad perpetuam memoriam ter eeuwige nagedachtenis, ook op de eerstvolgende rechtdag
ad primam tegen den eerste (gemachtigde)
adpt afk. enfant adopté, geadopteerd kind
ad solemnizationem hujus gevraagd voor het opmaken
ad te levavi 1e advent, begin van het kerkelijk jaar
ad tempus tijdelijk
ad usem volgens gebruik
ad valorem berekend naar de waarde
ad verbum woordelijk
ad vitam gedurende het hele leven
ad vota secunda tot de tweede belofte
ad aan, bij, naar, tot, volgens, ten bedrage van
adamant diamant
adamita zuster van betovergrootvader
adamstag aswoensdag
adavunculus broer van betovergrootvader
adcensus accijns
addefinitivam usque tot aan het eindvonnis
adderen, addidi,additum toevoegen, optellen
additie toedoen
add-on afk. addition, toewijzen
adel alle edelen samen, groep personen met eigen voorrechten en veelal grondbezit
adelborst jongeman van adel, jonker, cadet
adelkent kind uit een wettig huwelijk
adeloscens, -tis jongeman
adelsuster zuster uit een wettig huwelijk
adeo zo zeer
aderdach dag waarop men mag aderlaten
aderen aderlaten
aderscro doek om wond te verbinden na aderlaten
aderslach aderlating
adiodicatio toewijzen, toewijzing
adiodicatio, adiusticatio, -nis door rechter toewijzen van eigendom
adiousteren toedoen, toevoegen
adiudicare, adiusticiare toewijzen, in bezit stellen
adiunctus bezitter, bekleder van een ambt
adiusticiatio recht van bezit
adiutorium hulp
adiuvare, adiuvi, adiutum helpen
adjoinct-maire toegevoegd burgemeester, ook plaatsvervangend burgemeester
adjoint, adjointe wethouder, schepen
adjudant onderofficier
adjudicatie, adiudicare toewijzing, bij openbare verkoop van een roerend of onroerend goed, aanbesteding, besteding, toekenning
adjud-on afk. adjudication, toewijzen
adjusteren afbetalen, afrekenen
ad-lites voor een proces
admatertera zuster van betovergrootmoeder
admerum usem voor zuiver gebruik
adminiculator armenverzorger, aalmoezenier
administrare, administrateur,  administratrice beheren, uitoefenen, toedienen, besturen, bestuursambtenaar
administratis sacramentis na het toedienen van de sacramenten
administratus bediend
admiratie verwondering
admittere, admisi, admissum toelaten, toegeven, vergunnen
admodum zeer
admodum reverendus zeer eerwaarde
admonester streng vermanen, ernstig terechtwijzen
admonitie vermaning
adnepos, -potis kleinzoon van (achter)kleinkind
adneptis, -is kleindochter van kleinkind
adolescens jong man ongehuwde man
adolescentia jeugdige
adolescentis ongehuwde jonge dochter
adolescentula jong meisje
adolescentulo jonge jongen
adonis zeer (mooie) schoon, behaagziek jongeling
adopteren een vreemde voor zijn kind houden
adoptivus door adoptie bekomen
adorate dominium de 3e zondag na Epiphanias (6 januari)
adoubement ridderslag
adpatruus broer van betovergrootvader
adpendere toebehoren
adresseren aen (hen te) (zich) te richten tot
adscriptus glæbæ een bij de grond gerekende, grondhorige, lijfeigene
adsistent diender, soort veldwachter
adsisteren aanwezig zijn bij
adstitit was aanwezig
adulta virgo volwassen jong meisje
adulter, adultère overspelig, echtbreker, echtbreekster
adulterator, adulteratrix echtbreker, echtbreekster
adulterijn, adultérin ou adultérin uit overspel ontstaan, bastaard
adulterinus kind van ongehuwde vader en moeder
adulterium echtbreuk, overspel
adultus (bijna) volwassen
adumbrare schetsen, tekenen
adumbrator schetser, tekenaar
aduneren verenigen, verzamelen
advena vreemdeling
advent de tijd periode van 27 november tot 24 december, de laatste vier zondagen voor Kerstmis
adventus spiritus sancti Pinksteren
adversaris wederpartij
adverteren berichten, mededelen in 't openbaar, waarschuwen
advitivus bruidsschat, (gegeven door een ander dan de vader)
advocaat-diaken zaakwaarnemer, beheerder of boekhoudend diaken
advocat, advocatus advocaat
advocatus verdediger, advocaat, helper
advoceeren pleiten door advocaat
aeckervercken met eikels vetgemest varken
aeder opwellend water
aedes, aedium huis
aedilis kerkmeester, hoofdman,
aedituus kerkwachter, koster, klokkenluider
aefdochte goot, open riool
aeger, aegri, eger ziek
Aegidius Gillis, Gielis, Jellis
aegrescere ziek worden
aegritudine quadam door een of andere ziekte
aegritudo, -dinis ziekte
aegror, -oris ziekte
aegrotare ziek zijn
aegrotavit was ziek
aegroto per ... dies na een ziekte van ... dagen
aegroto ziek zijn
aegrotus ziek
aegyptus zigeuner
aelgrond slijk, slijkgrond
aelhuis vismarkt, huis waar de vis verkocht werd
aeloelt zeer oud
aelput gierput
aem, aam inhoudsmaat, 1 aem = 1/6 vat, ca 150 ltr.
aemcupe kuip met een inhoud van 1 aam
aemketel ketel met een inhoud van 1 aam
aemteut maat voor vloeibare stoffen
aenbestaeijen aanbesteden
aenbesterven door erfenis (dood) in eigendom krijgen
aenbijten aanvallen
aenboort recht van vergadering
aenboortich toekomend door bloedverwantschap
aendeelen toebedelen, erkennen
aendensmout eendenvet
aen-ende bijsijn aanwezig zijn, bij zijn
aenerven in het bezitstellen, nalaten, als erfenis ontvangen
aeneus koperen
aengelanden, aanliggende, belendende
aengelant eigenaar van aanliggende, belendende percelen
aenleggers, aanlegger eisende partij in een proces, degene die het geding aanspant
aensadt aanzet, begin
aenschatten bij executie toewijzen
aensech beschuldiging
aensetten een document van b.v. zegel voorzien
aensetter, aensetteresse eiser, eiseres in een geding
aenslaen in beslag nemen
aensoeck gerechtelijke aanmaning
aenstaender aanstaande
aensweeren bij eed toe-eigenen, bv onder ede verklaren
aentale aanspraak in rechte, eis
aenvaen in bezit nemen, aanvaarden, aannemen, beslagleggen op, aanhouden, aanvangen
aenveert aanvaard
aenwedde jaargeld
aenworpelinck door het gilde opgenomen zonder de normale rechten en verplichtingen
aeolus Griekse god van de wind
aequali gradu in gelijke graad (van bloed - of aanverwantschap)
aequalis, -is gelijk, van de zelfde leeftijd
aequus gelijk, rechtvaardig
aerarius faber kopersmid
aerarius veteramentarius ketelmaker
aerarius rentmeester
aerchlisticheit bedrog
Aernum Arnhem
aert aarde
aertgat, oirgat, coutergat landweg, weg uitsluitend bestemd voor toegang tot het bouwland
aertlant bouwland
aertmate graanmaat, 1 aertmate = 3,677 decaliter
a.e.s. afk. accepté sous protest, acceptatie onder protest
aesluyden makers en verzorgers van het aas
aessen dienst, diensttijd
aestas, aestatis zomer
aestimare schatten
aestivus van de zomer
aestuare heet zijn
aet. afk. aetatis in de leeftijd van......
aetas, aetatis leeftijd, in ouderdom van
aetatis (suæ) in (op) de leeftijd van......
aetatis annorum jaren
aetatis dierum dagen
aetatis hebdomadarum weken
aetatis horarum uren
aetatis mensium maanden
aetatis provectae op gevorderde leeftijd
aetatis septimanarum weken
aeternitas, -tatis eeuwigheid
aeternus eeuwig
aevum leeftijd, tijd
aextermijn sterrenwichelaar
afbegeren vergen, vorderen
afbernen afbranden
afbieden afroepen, afkondigen
afbrant verwoesting na brand
afbroecken een stukland afpalen, opmeten
afcnopen afhandig maken, afnemen afsnijden
afcomelinc nakomeling
afcomste, afcoemste afstamming
afcopen vrijkopen, door afkopen vrijstellen
afdak soort schuur op wapenschild
afdeelen ontkennen
afdelen kwijtschelden
afdoeningen soort rekenkamer
afdrijf (doen) werkzaamheden verrichten buiten de stadsmuren of plaats bv zijn weilanden of akkers buiten de gemeente hebben
afetten afgrazen
affes afk. affaires, zaak, aangelegenheid, kwestie
aff te nemen over te nemen
affabele goed om aan te spreken
affameren verhongeren
affcleppen bij klokgelui iets afkondigen
affecteren zeer begeren
affectie genegenheid, begeerte
afferbott schuld(in)vordering
affere, brengen, aanvoeren, ik heb gebracht
affgaende aftredende
affgebiedere degene die de schuldvordering vordert
affgebodene degene van wie schuldvoldoening gevorderd wordt
affgecaet van een kade voorzien
affgepaelet voorzien van een afrastering
affgesetene vreemdeling, geen inwoner van de (recht) banck
affidatus verloofd
affijn bloedverwant
affimatijf dat men verzekerd
affinis door huwelijk verwant, aanverwant
affinis zwager, schoonzuster
affinitas aanverwantschap
affirmatie bevestigen
affirmatie verzekeringen
affirmeren verzekeren van
affkennen in rechte ontzeggen
affleggen betalen
affluivigen overleden
affschouwe het schouwen, goedkeuren van iets dat gemaakt is
afftans slecht uitziende
afganck toegang naar een waterloop
afhanck zijbeuk van een kerkgebouw
afhillen afhouwen, bv door de beul afhakken van een hand
afkerven afschrijven
afkleppen bij klokgelui afkondigen
aflijvig worden (dezer wereld) overlijden
aflijvig, dood
afliviheyt sterven, overlijden
afluick afsluiting tussen koor en kruisbeuk in een kerk
afpelsen afranselen, afrossen
afrude citroenkruid
afscheet grensscheiding
afsetene noemde men de bedrijver die zijn land in een andere gemeente bewerkte
afsighen schuin naar beneden lopen
afslaen weigeren
afslag mindering (b.v. op de hoogte van een bijdrage)
afsmijten om het leven brengen, vermoorden
afstamming filiatie
afsteekijzer richtstaaf om de rooilijn af te zetten
afsteeklijn richtlijn
afsteekpaal piketpaal, jalon
afstrijken afsnijden, afscheuren van een strook stof
after achter
aftererve achter het huis gelegen erf
aftergelaten nagelaten, achtergelaten
afterkamer achterkamer
afterlaeten nagelaten, achtergelaten
aftermontag dinsdag
aftersonntag maandag
afterstede achterstallige schuld
aftinitas aanverwantschap door huwelijk
afverbot afkondiging
afvluchtich voortvluchtig
afwinnelijck onteigenen, afnemen
a.g. afk. aller genadigste
agaso, -nis ezeldrijver, stalknecht
âgé ouderdom, leeftijd, de jaren
âgé de ..... ans oud ........ jaar
agenda lijst van inkomen, uitgaande stukken meestal voorzien van een doorlopende nummering
agent Municipal beambte, ambtenaar
Ager Gandavensis Sas van Gent
ager, agri akker
agere, egi, actum III doen , handelen, handel drijven
agger -eris dijk, wal
aggravatie verzwaringen
aggraveren verzwaren
aghste achtste
aghter achter
agieren betogen, met woorden iets duidelijk maken
agitator ezeldrijver, volksmenner, onruststoker
agittarius hand - of voetboogmaker
agnaetio, -nis bloedverwantschap van vaderskant
agnat bloedverwant van vaderszijde
agnaten afstammelingen in mannelijke lijn
agnatus, agnaat naaste bloedverwant van vaderszijde,
agnetentag Heilige Agnes (21 januari)
agnitio, -nis erkenning
agnomen, -minis bijnaam
agnoscere, agnovi, anitum (kind) erkennen
Agnus Deo Lam Gods, beeltenis van een lam dat kruis vast houdt, Paaslam
agreeren consenteren
agressor aanvaller
agrestis boer
agricola landbouwer, ook heiligendag voor de landbouw meestal 27 februari
agriculteur landbouwer, boer
Agrippina Romanorum Keulen
agrorum custos veldwachter
agtbaar achtbare
agtschleifer barnsteenslijper
a.h. afk. aller hoogste
a.i. afk. actum in senatu, handeling zoals besloten
aïeul grootvader
aïeule grootmoeder
aïeux voorouders
aiguillier naaldenmaker
aiguiseur slijper
aijsementsghelt presentiegeld
aîné(e) eerstgeboren (e), oudste
aischtag as -woensdag
aitentag feestdag van Agathe (5 februari)
a iudice ex officio supplicans aan de rechter op grond van zijn ambt verzoekende
aker zinken wateremmer
akker bouwland
akker lengtemaat, 1 akker = 7m1
akker oppervlaktemaat 1 akker = 0,05 ha
aks strijdbijl
akte van weeserije aanstelling van voogden voor minderjarigen
akte, acte een opgemaakt geschrift dat rechtsgeldig is
a lapide door een steen
al of som geheel of ten dele
alb. afk.albus ook albs. wit, bleek
alba hebdomada witte week, de week na pasen
albator bleker (van beroep)
albatrix, -tricis bleekster (van beroep)
albertijn, albertus rixdaelder betaalmiddel, gouden munt genoemd naar Albert, aartshertog van Oostenrijk, in Nederland betaalmiddel van 1598 tot 1611
albicerdo zeembereider, zeemtouwer
albis (sepultus) in het wit (begraven)
album amicorum vriendenboek
album studiosorum naamlijst van medestudenten aan een bepaalde universiteit, jaargenoten
Alcmaria(e) Alkmaar
alde vader grootvader
Aldenardum Oudenaerde
aldenmoder grootmoeder
aldentalven van ouderdomswegen
Aldenvalckenberch Oud - Valkenburg
alderman oudste
alias .... alias....., ook bekend als ....... , bijgenaamd, oftewel
alibi elders
alicarius brouwer
alieneren vervreemden
alienigenus buitenlander, in den vreemde geboren
alienus vreemd
alii sommigen, anderen
aliisque per multis en anderen krachtens velen
alimentatie levensonderhoud
alinck geheel, gans
aling geheel, volkomen
alio morbo aan een andere ziekte
aliquis (vr. aliqua) aliquid een of ander, iemand, iets
aliquot enige, een aantal
aliunde van elders
alius, multi alius ander, vele anderen
allato nullo impedimento zonder dat er een beletsel was aangevoerd
allatum brengen, aanvoeren
allatus aangebracht
alleensluydende eensluidend, gelijkluidende
allegare aanwijzen, afvaardigen
allegatie aangebrachte
allegeren in rechte beweren, als bewijs in een proces aanvoeren
allegieren aanbrengen
alleluia clausum 9e zondag voor Pasen
aller Heiligen aller heiligen, katholieke gedenkdag (1 november), in de Griekse kerk de 1e zondag na Pinksteren
aller mannen fastnag alle mannen vastenavond ??, 6e zondag voor Pasen
aller zielen aller zielen, katholieke gedenkdag (2 november), of op zondag 3 november
aller zwölfboten tag dag van de twaalf apostelen, katholieke gedenkdag, 15 juli
alleutier eigenerfde
alliance trouwring, huwelijk
alliance en or gouden metekrynck
allié (bloed)verwant, familielid
alligieren zich beroepen op, verwijzen naar
alllegatus est pro patre aangewezen is als vader
allodiaal niet leenroerig
allodium vrij eigendom
almatike bovenkleed met wijde mouwen
almisse aalmoes
Alostum Aalst
alsoo zoo is het, zo besluiten wij...
altare altaar
altarista kapelaan
altbüßer, altbutzer, altflicker schoenmaker
altehant terstond, aanstonds
altenteil lijftocht, beding van levenslange verzorging van degene die een boerengoed enz. overgeeft
alter andere, tweede
alterà die de dag daarna
alteratie het veranderde
altereren veranderen
altermutter overgrootmoeder
altervater overgrootvader
altment afk. aultrement, anders dan
altmoerken betaalmiddel van geringe waarde
altmutter grootmoeder
altoos als wel
altvater grootvader, patriarch, stamvader
altvordern voorvaderen, voorouders
alumna pleegdochter
alumnum leerling
alumnus pleegzoon, student, scholier, zuigeling, pleegzoon, beschermeling
alutarius cerdo zeembereider, zeemtouwer
alute van het begin tot het einde
a.m. afk. ante meridiem, voor het middaguur
amanuensis schrijver, helper
amateur liefhebber
amator, amatrix liefhebber, minnares, geliefde
ambacht rechtsgebied met lagere rechtspraak onder het gezag van een schout, baljuw of drost.
ambachts(heerlijkheid) het gewone bestuursgebied op het platte land in westelijk Nederland
ambachtsbewaarders het bestuur van de ambachtsheerlijkheid onder de ambachtsheer met daarnaast nog de schout en het college van schepenen
ambachtsbrief verklaring dat men zijn vak verstaat en bij een meester in een andere stad langer dan een jaar heeft gewerkt
ambachtsheer het hoogste feitelijk gezag in een ambachtsheerlijkheid
ambachtslieden kleine zelfstandigen die hun producten met hun handen en eenvoudige gereedschappen maakten. de producten werden meestal van uit hun werkplaats / winkel verkocht
ambactiator, gezant, ambassadeur
ambassiator ambassadeur
Ambla, Ablum Ameland
ambo beide (n)
ambo hic nati beiden hier geboren
ambo parochiani (mei) beiden van deze parochie
ambochtsknaep, -knecht handwerksgezel
ambochtsyser gilde stempel
ambochtszegel ambtszegel
ambolt aambeeld
ambtsketen teken van waardigheid van ambt
ambubaya badknecht, masseur
amde afk. amende, (geld)boete, bekeuring
A.M.D.G. afk. ad maiorum Dei gloriam, tot meerdere eer van God
ame inhoudsmaat voor vloeistoffen ca 138 ltr.
a me pastore baptizatus door mij pastoor, gedoopt
a me pastore baptizatus door mij pastoor gedoopt
amel soort tarwe
amenda vergoeding
amende boete, straf
amens, -ntis krankzinnig
amer ijker voor inhoudsmaten voor vloeistoffen
amersade, emmersade oppervlaktemaat, 1 amersade = 1/6 gras = 0,066 ha.
Amice vriend
amicitia vriendschap, gilde
amicus, amica verre verwantschap
amiger wapenhulp, page, edelknecht
amiragius, amireus admiraal
amita magna zuster van grootouders aan vaderskant
amita major zuster van overgrootouders aan vaderskant
amita maxima zuster van betovergrootouders aan vaderskant
amita tante, tante aan vaderskant
amitini magni kleinzoon van zuster
amitini kind van een zuster
amitinus magnus achternicht, kleindochter van amita magna
amitinus neef, zoon van amita (=tante)
amitinusa magnus neef, zoon van amita (=tante)
amitinusa nicht, dochter van amita (=tante)
Amivadum, Amivadi Amersfoort
ammann burgemeester
ammasseren vergaderen
ammeister gildenmeester
ammelaken tafellaken
amphibologie een twijfelachtige/ duistere reden
ampl. afk. amplissimus, hooggeëerde
ampliatie aanvulling
amplieren verbreden
amplificatie de verbredingen
amplissimus dominus hooggeëerde heer
amplissimus hooggeëerde
ampul meestal klein flesje voor fijne olie
ampularius flessenmaker
amrl afk. admiraal
Amstela Amstel
Amstelodamensis Amsterdams
Amstelodamum Amstelodami Amsterdam, te Amsterdam
Amsterdamse-voet lengtemaat, 1 Amsterdamse -voet = 28,3 cm
an of (in vraagzin), voor
a nativitate sinds de geboorte
an niversarium jaargetijde, jaardag, vaak de herdenkingsdag van een overledene
anachoreta kluizenaar
anagram omgekeerde letter volgorde, in Ned. Indië was het gebruikelijk om bij een onecht kind de naam van de vader in anagram te geven
anche grootvader
ancilla dienstmaagd, meisje
anclaghen aanklagen
ancxteneeren beangstigen
anderen daghes (des) de volgende dag
Anderlacum Anderlecht
anderlinck achterneef
anders worden dan te passe zieker worden, sterven
andersweer bloedverwant in de 2e graad, achterneef, kind van een volle neef of nicht
anderwollelaecken anderwol, lakenstof gemaakt van wol van slechte kwaliteit
andriesgulden gouden munt of penning met de afbeelding van de apostel Andreas, omstreeks 1420
angelorum festum feestdag van de engelen, 29 september
angelus gebed dat na het luiden van het angelusklokje wordt gelezen, meestal wordt 's middags bedoeld.
angewünschte kinder geadopteerde kinderen
Anglia Engeland
anglice in het Engels
anglicus Engels
angulus hoek
anheischig machen zich verplichten, aanbieden
anhiligen huwen, trouwen
anilis bejaard
anima ziel, persoon, een parochie van ...zielen
animam suo creator reddidit gaf zijn ziel terug aan zijn schepper
animarum commemoratio herdenken van de overledenen, 2 november
anker, ancre, ancheria inhoudsmaat, 1 anker = 1/4 aam, ca 37,5 ltr ook vismaat ca. 50 kg. Soms 30 kg
ankerkruis beeltenis op een wapenschild in de vorm van een kruis met gespleten uiteinden
annalen geschiedkundig verslag, in de betreffende periode geschreven
annalis een jaar oud
année bissextile schrikkeljaar
annex toegevoegd
annexeren toevoegen, aanbinden
annexis met bijbehoren
annexus verbonden
annicheleren te niet doen
anniculus slechts een jaar oud
anno in het jaar
anno aetatis (suae), anno aetatis (suae) .... mo in het ,,,, de jaar van hun leven
anno domini in het jaar van de Heer
anno eodem ut supra in hetzelfde jaar als boven
anno passato (in) het afgelopen jaar
annonarius korenhandelaar
annorum jaren, van ... jaren
annu-(s) m jaar
annuarium jaarboek
annuatim jaarlijks
annularius (faber) maliënkoldermaker
annuntiatio, -nis Maria Boodschap (25 maart)
anonimus -a, anonymus naamloos
ans jaar (oud)
ans, einze, uncia oppervlaktemaat, 1 ans =1/12 pondemaat = 0.03 ha
anschaffer inkoper
ansmeren moet geven
ante voor (tijd), tevoren
ante diem pridie eergisteren
ante meridiem, ante merianus voormiddag (s)
antea vroeger, tevoren
antecessor, -is voorganger, voorouder
antedictus voornoemd
antenatus stiefzoon uit eerste huwelijk (meestal is de vader overleden)
antesignarius sergeant-majoor
anticiperen voorkomen
antiecksnijder beeldensnijder, ornamentensnijder
antinumptiale voorhuwelijkse (voorwaarden)
antiqui voorouders
antiquus (zeer) oud
antistes pastoor
antlaßtag witte donderdag, donderdag voor Pasen
antlaßwoche stille week voor Pasen
anus, -us oude vrouw
ao, (met boven streepje) anno, in het jaar
ao1568 afk. anno, in het jaar 1568
a.m. afk. ante meridiem, voor het middaguur
amanuensis schrijver, helper
amateur liefhebber
amator, amatrix liefhebber, minnares, geliefde
ambacht rechtsgebied met lagere rechtspraak onder het gezag van een schout, baljuw of drost.
ambachts(heerlijkheid) het gewone bestuursgebied op het platte land in westelijk Nederland
ambachtsbewaarders het bestuur van de ambachtsheerlijkheid onder de ambachtsheer met daarnaast nog de schout en het college van schepenen
ambachtsbrief verklaring dat men zijn vak verstaat en bij een meester in een andere stad langer dan een jaar heeft gewerkt
ambachtsheer het hoogste feitelijk gezag in een ambachtsheerlijkheid
ambachtslieden kleine zelfstandigen die hun producten met hun handen en eenvoudige gereedschappen maakten. de producten werden meestal van uit hun werkplaats / winkel verkocht
ambactiator, gezant, ambassadeur
ambassiator ambassadeur
Ambla, Ablum Ameland
ambo beide (n)
ambo hic nati beiden hier geboren
ambo parochiani (mei) beiden van deze parochie
ambochtsknaep, -knecht handwerksgezel
ambochtsyser gilde stempel
ambochtszegel ambtszegel
ambolt aambeeld
ambtsketen teken van waardigheid van ambt
ambubaya badknecht, masseur
amde afk. amende, (geld)boete, bekeuring
A.M.D.G. afk. ad maiorum Dei gloriam, tot meerdere eer van God
ame inhoudsmaat voor vloeistoffen ca 138 ltr.
a me pastore baptizatus door mij pastoor, gedoopt
a me pastore baptizatus door mij pastoor gedoopt
amel soort tarwe
amenda vergoeding
amende boete, straf
amens, -ntis krankzinnig
amer ijker voor inhoudsmaten voor vloeistoffen
amersade, emmersade oppervlaktemaat, 1 amersade = 1/6 gras = 0,066 ha.
Amice vriend
amicitia vriendschap, gilde
amicus, amica verre verwantschap
amiger wapenhulp, page, edelknecht
amiragius, amireus admiraal
amita magna zuster van grootouders aan vaderskant
amita major zuster van overgrootouders aan vaderskant
amita maxima zuster van betovergrootouders aan vaderskant
amita tante, tante aan vaderskant
amitini magni kleinzoon van zuster
amitini kind van een zuster
amitinus magnus achternicht, kleindochter van amita magna
amitinus neef, zoon van amita (=tante)
amitinusa magnus neef, zoon van amita (=tante)
amitinusa nicht, dochter van amita (=tante)
Amivadum, Amivadi Amersfoort
ammann burgemeester
ammasseren vergaderen
ammeister gildenmeester
ammelaken tafellaken
amphibologie een twijfelachtige/ duistere reden
ampl. afk. amplissimus, hooggeëerde
ampliatie aanvulling
amplieren verbreden
amplificatie de verbredingen
amplissimus dominus hooggeëerde heer
amplissimus hooggeëerde
ampul meestal klein flesje voor fijne olie
ampularius flessenmaker
amrl afk. admiraal
Amstela Amstel
Amstelodamensis Amsterdams
Amstelodamum Amstelodami Amsterdam, te Amsterdam
Amsterdamse-voet lengtemaat, 1 Amsterdamse -voet = 28,3 cm
an of (in vraagzin), voor
a nativitate sinds de geboorte
an niversarium jaargetijde, jaardag, vaak de herdenkingsdag van een overledene
anachoreta kluizenaar
anagram omgekeerde letter volgorde, in Ned. Indië was het gebruikelijk om bij een onecht kind de naam van de vader in anagram te geven
anche grootvader
ancilla dienstmaagd, meisje
anclaghen aanklagen
ancxteneeren beangstigen
anderen daghes (des) de volgende dag
Anderlacum Anderlecht
anderlinck achterneef
anders worden dan te passe zieker worden, sterven
andersweer bloedverwant in de 2e graad, achterneef, kind van een volle neef of nicht
anderwollelaecken anderwol, lakenstof gemaakt van wol van slechte kwaliteit
andriesgulden gouden munt of penning met de afbeelding van de apostel Andreas, omstreeks 1420
angelorum festum feestdag van de engelen, 29 september
angelus gebed dat na het luiden van het angelusklokje wordt gelezen, meestal wordt 's middags bedoeld.
angewünschte kinder geadopteerde kinderen
Anglia Engeland
anglice in het Engels
anglicus Engels
angulus hoek
anheischig machen zich verplichten, aanbieden
anhiligen huwen, trouwen
anilis bejaard
anima ziel, persoon, een parochie van ...zielen
animam suo creator reddidit gaf zijn ziel terug aan zijn schepper
animarum commemoratio herdenken van de overledenen, 2 november
anker, ancre, ancheria inhoudsmaat, 1 anker = 1/4 aam, ca 37,5 ltr ook vismaat ca. 50 kg. Soms 30 kg
ankerkruis beeltenis op een wapenschild in de vorm van een kruis met gespleten uiteinden
annalen geschiedkundig verslag, in de betreffende periode geschreven
annalis een jaar oud
année bissextile schrikkeljaar
annex toegevoegd
annexeren toevoegen, aanbinden
annexis met bijbehoren
annexus verbonden
annicheleren te niet doen
anniculus slechts een jaar oud
anno in het jaar
anno aetatis (suae), anno aetatis (suae) .... mo in het ,,,, de jaar van hun leven
anno domini in het jaar van de Heer
anno eodem ut supra in hetzelfde jaar als boven
anno passato (in) het afgelopen jaar
annonarius korenhandelaar
annorum jaren, van ... jaren
annu-(s) m jaar
annuarium jaarboek
annuatim jaarlijks
annularius (faber) maliënkoldermaker
annuntiatio, -nis Maria Boodschap (25 maart)
anonimus -a, anonymus naamloos
ans jaar (oud)
ans, einze, uncia oppervlaktemaat, 1 ans =1/12 pondemaat = 0.03 ha
anschaffer inkoper
ansmeren moet geven
ante voor (tijd), tevoren
ante diem pridie eergisteren
ante meridiem, ante merianus voormiddag (s)
antea vroeger, tevoren
antecessor, -is voorganger, voorouder
antedictus voornoemd
antenatus stiefzoon uit eerste huwelijk (meestal is de vader overleden)
antesignarius sergeant-majoor
anticiperen voorkomen
antiecksnijder beeldensnijder, ornamentensnijder
antinumptiale voorhuwelijkse (voorwaarden)
antiqui voorouders
antiquus (zeer) oud
antistes pastoor
antlaßtag witte donderdag, donderdag voor Pasen
antlaßwoche stille week voor Pasen
anus, -us oude vrouw
ao, (met boven streepje) anno, in het jaar
ao1568 afk. anno, in het jaar 1568
a.p. afk. à proteste, protesteren, zich verzetten, protest aantekenen
ap afk. apres, na
apeert onbeschaamd
apelleren noemen, in beroep gaan
apengeter, -gießer kopergieter
apiarius imker
apliq afk. apostolique, apostolisch
apointieren beredeneren
apoplexia beroerte
apostaet rebel, tegen sprekerig, afvallige
apostel bode
apostille beroepsbrief, kanttekening, naschrift, aanbeveling toegevoegd aan een petitie of memorie, vaak in de marge geschreven
apostolicus pauselijk
apothecarius, apotecarijs,  apothicaire apotheker
apparent naar het schijnt
apparenté aangetrouwd
apparitio domini Verheerlijking van de heer, 6 januari
apparitor opzichter
appeleerder voorman bij de kerkenbouw
appeleren aan roepen, te weten, een of meerdere getuigen
appelkruis bolkruis, heraldisch figuur
appellare, apelleren noemen, in beroep gaan
appellatur wordt genoemd, heet
appelton geijkte ton, vat voor meten van hoeveelheid appels
appendere ophangen aan
appertinentiae toebehoren, wat er bij hoort
applicatie (bij) in aansluiting, vervolgens
applikieren toevoegen
appointement schikking in rechte, beschikking, vaak in de kantlijn vermelde beschikking op het verzoek
appointeren, appoincteren beslissen, beschikken
appraehenderen in hechtenis, gevangen neming
apprehendatie, gevangenneming
apprehenderen, apprehensie gevangen nemen, vrezen, duchten
apprehensio, -nis gevangenneming
approbare, approberen goedkeuren
approbatio, -nis goedkeuring
approberen betogen
appt afk. appointement, salaris, bezoldiging, traktement
aprenderen arresteren
aprës quíl a été donne lecture du présent Acte de Décës aux coparans à signé na het voorlezen van de acte van overlijden aan de aanwezigen hebben zij met ons ondertekend.
apricator bleker
aprilis april, van april
a priori van te voren
apud bij, in ... meestal gevolgd door plaatsnaam , voor
apud acta bij volmacht
aqæductus sloot, waterloop
aqua water
aquensis van Aken
aquilex bronmeester
Aquis granum Aken
Ara afk. Algemeen Rijksarchief
arabilis terra beploegbaar, bebouwbaar land
arabilis ploegbaar
arator landbouwer, landman
aratrorum faber ploegenmaker
aratrum ploeg
Arausio Orange (fr.)
arbalista schutter met slinger
arbeid barensweeën, baring, moeite, ook barensnood
arbiter gekozen rechter, bemiddelaar
arbitrale correctie door de rechter vast te stellen strafmaat
arbitrale penen door de rechter vast te stellen straffen
arbor consanguinitatis stamboom
arbor, -is boom
arborator boomkweker
arboretum stamboom
arcade boog of meerdere bogen rustend op twee steunpunten (kolommen)
arcarius faber kistenmaker, kastenmaker
arch erg, slecht
archeit kwade trouw, arglist, bedrog
archetypus uitvinder, auteur
archevêché aartsbisdom
archevêqué, archebisschop aartsbisschop
archichancelier aartskanselier
archichater geneesheer, lijfarts
archidiaconus aartsdiaken
archiduchesse aartshertogin
archidux, -ducem, archiduc aartshertog
archieffonds een in dezelfde archiefbewaarplaats berustende groep gelijksoortige en/of verwante archieven
archiepiscopus aartsbisschop
archigenes geneesheer, lijfarts
archipincernarius opperschenker
architrclinus rentmeester
archivalium archiefstukken
archvermoen achterdocht
arckebouseeren schieten met vuurroeren
arcketike jicht
arcolarius schrijnwerker
arcuarius bogenmaker, arm - en voetboogmaker
arcularius schrijnwerker
Ardivicum Harderwijk
area erf
area erf, hofstede
arebeyer arbeider, los werkman, pakkendrager
aren hun
Arenacum, Arenaci Arnhem, te Arnhem
arestant beslaglegger
arfpacht erfpacht
argelist (sonder) zonder arg ende list, te goeder trouw, zonder kwade opzet
argentarius faber zilversmid
argentarius bankier, wisselaar
Argentoratum, Argentorati Straatsburg, te Straatsburg
argentum zilver
argheid, aricheyd ondeugd, slimme streek
arithmetijcke de kosten van tellen ?
arkeltoren hangtorentje op een hoek van twee gevels
arma, -orum wapenen
armarium arsenaal
armborst, aremborst handboog, niet draagbare grote boog
armborstier, ermborstier boogschutter
armbosse armenfonds
armbruster handboogmaker
armelijnen hermelijnen
armenproviso(o)r lid en/of bestuurder van het armenbestuur of armenfonds
armgout gouden armband
armiductor schermmeester, vechtmeester
armiger schildknaap
armijn, armyne bontwerk, hermelijnen
armille armband
armkind kind op de arm ten graven gedragen, tot ca. 1 jaar oud
armmeester persoon belast met de armenzorg
armonie zoet geluid
armonizeren zoet geluid maken,
armozijn soort tafzijde, taf
Ar(o)l(a)unum Arlon
aromatopola kruiden -, specerijhandelaar
arpen lengtemaat
arr afk. arrerage, lijfrenteuitkering
arrepitius bezeten
arrest inbeslagname, aanhouding
arrestadia achterstallige betalingen, beslagen
arrestant vordering, arrestant, hij die beslag laat leggen
arrestbrake ontvluchten, ontvreemden van in beslag genomen goederen, uitbreken uit de cel
arreste aanhouding, beslaglegging op goederen
arresteren benauwen, bedwingen, ingevolge een bevelschrift beslag laten leggen
arrestpenninck handgeld
arrière-vassal achter leenman
arrier achteruit
arrière-grand-mère overgrootmoeder
arrière-grand-oncle broer van de overgrootvader of overgrootmoeder, vader van de oudoom of oudtante
arrière-grand-père overgrootvader
arrière-grand-tante zuster van de overgrootvader of overgrootmoeder, moeder van de oudoom of oudtante
arrière-neveu achterneef
arrière-nièce achternicht
arrière-petite-fille achterkleindochter
arrière-petite-nièce achter -achter nicht
arrière-petit-fils achterkleinzoon
arrière-petit-neveu achter-achter neef
arrière-vieillesse zeer hoge ouderdom
arriveren aan land komen
arrondissement communal arrondissement van de gemeente
arsater, arsate heelmeester
arsaterie heelkunde
art afk. article, artikel, opstel, verhandeling
art noch ergien zonder bedrog of arglist
articuleren bij artikelen zeggen of stellen
artl afk. artillerie, geschut
articulo mortus (is) op het moment van sterven
articulus moment, artikel, punt
artifex ambachtsman, handwerksman
artifex loricarius riemenmaker
artifex organorum orgelmaker, orgelbouwer
artsene artsenij
ascat scheldwoord voor een (jonge) vrouw, slordige meid, luie vrouw
ascedent dat wat opklimt of oprijst
ascendens voorgaand, opgaand, opklimmend
ascenderen opklimmen
ascensio Domini Hemelvaart des heren, 2e donderdag voor Pinksteren
ascentie een opstijging
aschermittwoch, aswoensdag woensdag in de 7e week voor Pasen
asem adem
asichdoem rechtspraak volgens het aasdomrecht
asnapium Gennep
Aspera Asperen
aspiciens a longe 1e advent
assator kok, kok van de gaarkeuken
asschevyster luiwammes
asselijk askleurig
asserens se nominari die beweert te heten
asserere, asserui, assertum beweren, bekennen
assertio, -nis verklaring
assertione matris volgens de verklaring van de moeder
asseruit heeft bekend
assessor staat iemand terzijde, toegevoegd lid van het bestuur of moderamen
assiette grondslag, grondslag voor de belasting
assigieren belegeren
assignare toewijzen, aanwijzen, machtigen
assignat hij (zij) wijst aan
assigneren toeschrijven aan,
assinatus gemachtigde
Assindria Essen (D)
assisia consumptiebelasting, onkosten bij openbare verkoping
assopieren sussen
assumeeren aanvaarden, aanstellen
Assumpti, -nis Mariæ Maria te Hemelopneming, 15 augustus
assumptie benoeming, aanneming, opnemen
a.st afk. ancien style, oude datum stijl
ast is zo is het is
astantes, astans de aanwezigen
astantibus aan de aanwezige
astare erbij staan, erbij zijn, aanwezig zijn
asteriet opaal
asthma astma
asthmate door asthma
asthmaticus astmalijder
astronomische tekens aanduiding om kleuren in heraldiek aan te geven Zon = goud, Mars = rood, Jupiter =blauw, Venus=groen, Saturnus= zwart, Mercurius = purper
asverwig askleurig
atamita zuster van oud-betovergrootvader
atavia oud-betovergrootmoeder
atavunculus broer van oud-betovergrootmoeder
atavus oud-betovergrootvader
atelier werkplaats
aterling bastaard, uit ontucht ontstaan kind
athée, atheïst(isch) godloochenaar, ongelovige
atmatertera zuster van oud-betovergrootmoeder
atnepos, -potis kleinzoon van achterkleinkind
atneptis,-tis kleindochter van achterkleinkind
atpatruus broer van oud-betovergrootvader
atque en
âtre haard, stookplaats
Atrebatum Arras (fr)
atroce gruwelijk
att afk. attestatie, attest, getuigschrift, verklaring, bewijs
attaché geboeid, (vast)gebonden (aan)
attactum bereiken
attaque à main armée gewapende overval, roofoverval
attaque aanranding, ook aanval, bestorming, uitval, overval,
attaqueren aanvallen
atteindre (70 ans) (70 jaar) worden
atteindre, bereiken, halen, komen
attenant aangrenzend, belenden
attenderen aanvallen
attent toehorend
attestand getuige
attestari bevestigen, getuigen
attestatie getuigschrift van lidmaatschap, verklaring, getuigenis
attestatio de morte bewijsschrift van overlijden
attestatio de vita bewijsschrift van leven
attesteren, attestand, attestatie getuigen, verklaren
attestor betuigen
attinentia aanhorigheid
attinentiae, -iarum toebehoren, aanhorigheden
attingere bereiken
attingi bereiken
attrape.nigaud boerenbedrog
attuli brengen, aanvoeren, ik heb gebracht
aubépine meidoorn, haagdoorn
auberge herberg
aubergiste herbergier
aucellator, -is valkennier
aucte afk. autorite, gezag autoriteit, macht
auctionator handelaar, veiler
auctor delicti bedrijver van een misdaad
auctor gentis stamvader van een familie
auctor, -is diegene die iets heeft veroorzaakt, rechtsvoorganger
aud afk. audit, accountantsonderzoek, revisor
au.delà het hiernamaals
audience (rechts)zitting
auditie aanhoren, controleren
auditor, -is toehoorder, scholier, student
audivit dominus vrijdag en zaterdag na aswoensdag
auermacher uurwerkmaker
aues afk. autres, ander
auffahrt Hemelvaart
aufgebote huwelijksaankondiging, ondertrouw
aufwatter kelner, opdiener
auge trog, voe(de)rbak, drinkbak
augmenteren vermeerderen
augst augustus
Augusta Trevirorum Trier
augusti van augustus
augustijn lengtemaat, 1 augustijn = ca 4,5 mm
augustin, augustin(e) kloosterling van de orde der augustijnen, augustijn, augustines
augustus augustus, 8e maand
aujourd'hui vandaag, heden, nu, heden ten dage
aula hof
aulacum tapijt
aulaeorum opifex tapijtwerker
aulicus van het hof, hoveling
aumône aalmoes, milde gave
aumônière gordelbeursje
auré gouddruppels
Aurelia Orléans (fr)
Aureliae te Orléans (fr)
aurifaber, aurifex goud - en zilversmid
aurifodinarius goudgraver
auriga voerman
aurore dageraad, morgenstond, morgenrood
aurore oranjegeel, goudgeel,
a.u.s. afk, actum ut supra, akte als boven
ausgehender monat de tweede helft van de maand
ausgeher bode, voorbode
auspice op gezag van
australis zuidelijk
auszahler betaalmeester
autaer altaar
autem echter
autentijkelijk naar waarheid
authentique, authentiquement rechtsgeldig
authorisatie machtiging, toestemming, bekrachtiging
authuer maker van een geschrift
autment afk. autrement, anders, niet erg,
l'autre a declaré de ne d'avoir écrire en de andere verklaart niet te kunnen schrijven
autographum eigenhandig vervaardigd stuk, dus geen kopie of afschrift
automne herfst
autre part aan de andere zijde
auts afk. autres, anderen
autumnalis van de herfst
autumnus herfst
av afk. avoir, voor
av. J..C. afk.avant Jésus.Christ datum, .... na Jezus Christus.
ava, avia grootmoeder
avagaar handboor met knop aan bovenzijde
avant l' aurore voor dag en dauw
avec la promesse de mariage met de belofte dan te trouwen
avenant evenredigheid
avent oven
aver om, over
averghegheven overeengekomen
averoud overoud
avers afkering
averse orageuse onweersbui
averse regenbui, stortbui, plensbui
avetronc onecht kind
aveu, aveux bekentenis, erkenning, het bekennen ook, toestemming, medeweten
aveugler blind maken
avi, avia, avus grootouders
avia grootmoeder
avitus van grootvader, voor vaderlijk
avoine haver
avond de dag vóór het feest. Bv de korstavond is 24 december
avont vanavond
avontlicht poortklok
avousen op iemand gezondheid drinken
avril april
avuncula tante van moederszijde
avunculus oom van moederszijde of zwager der zuster
avunculus magnus broer van grootouder aan moederszijde
avunculus maior broer van overgrootouder aan moederszijde
avunculus maximus broer van betovergrootouder aan moederszijde
avus grootvader
avus plur avi grootvader, grootouders, voorouders
avys waarschuwing, advies
aweit wachtpost, wacht, schildwacht, nachtwake
Ax(el)el Axel
ayer eierenhandelaar
az. afk. azuur in heraldiek de kleur blauw, ook lazuur genoemd, vaak ook als bl. afgekort
azen voeden, voldoen
azur azuur