Laatst bijgewerkt: 19 september 2014
L afk. lidmaatregister
L afk. 50
L afk. livre, boek
l. afk. legitimus legitiem
l'autre de andere
laaber kaasmaker
laadvlieg slee bestemd voor vervoeren van vracht
laathof een door de leenheer geschonken hoeve, inruil voor beschreven diensten en betalingen
lab afk. laboureur, landbouwer, ploeger
labay meelsoort voor beste soort brood
labaybroot wittebrood van het beste meel
labaye betaalmiddel, zilveren munt
labeuren ploegen
laborans lijden aan (een ziekte)
laborator dagloner
labore suo vivens die zijn brood verdient door zijn werk
laborierder landbouwer, boer
laboriosis vlijtig, werkzaam
laboureur ploeger, landbouwer, boer
lachter schande
lacticinator, lacticinatrix melker/ melkster
lad, ladte afk. ladite = ledite, (boven)genoemd
laesus gewond
laet, laete pachter
laeten cijnshouders
laganator blikslager
lage heerlijkheid ambachtsheerlijkheid, als de heer alleen de lage jurisdictie heeft, de civiele en kleine strafzaken
lägelner kuiper
lainier wolmaker, -fabrikant
laken doek welk van linnen stof gemaakt
lakenblekere lakenbleker
lakre lakzegel aanbrengen
lamb lam, jong schaap
laminarius bliksmid
lamminwerker kleding maker van lamsvacht
lampart geldwisselaar
lampet vuurpot
lanck lang
lanckmes dolk, groot mes
landekijn klein lapje grond
landjuweel groot rederijkersfeest
landmeeterspas, -stap lengtemaat 1 stap = 5 voet van 11 duim
landpoort stadspoort aan de landzijde
landwaterganc waterloop door akkerland
languore, languoribus door ziekte / door ziekten
lanifilator, lanifilitor, wolspinner
lanifilitrix wolspinster
laniflex lakenwever
lanio, lanitus vleeshouwer, slager
lanitextor lakenwever
lanitonsor wolscheerder
lans land
lantcense grondbelasting
lanterntag laatste dag, zaterdag
lanterntag unserer lieberfrauen laatste dag van onze lieve vrouwe, 8 november
lantganc strooptocht, plundering
lanthond kettinghond
lantloper kwakzalver
lantschap burgerschap, poorterschap
lantsceydincksbrieff akte van grensscheiding
lantscoof recht van korentiende, schoofrecht
lantvettinge mest, voor op het land
lapicida steenhouwer
lapidarius steenbreker
lapis steen, grafsteen, grarzerk
lapsator slijper van wapens
lapsus gevallen
laserus melaats, lepralijder
laserijhuys gasthuis voor lepralijders en melaatsen
lasiterer steenzout-, salpeterdelver
last inhoudsmaat voor graan, 1 last = ca. 3010 ltr. Na 1820 is 3000 ltr. aangehouden inhoudsmaat voor haring, 1 (zee)last = ca. 1694 ltr. 1 (gepakte)last = ca 1452 ltr.
lastkohier bestek
laten horigen, halfvrije personen die onroerendgoed hadden van hun heer. Zij waren gebonden aan het gebied waar zij woonden en werkten
lateralis tot een zijlinie behorend
laterator steen-, pannenbakker
latonius steenkapper
laumaent, loumaent januari
lavadarius wasser, kletskous
laxatijf laxerend
lazuur heraldiekteken, kleur blauw, aangeduid met horizontale arcering
lb afk. van libra(s), pond (en) , betaalmiddel, 20 schelling = 1 pond
l.c. afk. leur compte, voor hun rekening
lectae in senatu gelezen in de senaat of stadsraad
lectio het voorlezen
lectori salutem afk. L.S., de lezers heil
lectus bed
led, ledt afk. ledit, (boven)genoemd
ledersnider leersnijder
ledertouwere leerlooier, leerbewerker
ledighen wiven prostituées, oneerlijke vrouwen
leedere schandpaal
leempitte, leemputte kleigroeve, leemkuil
leemplackere, leemplekker stucadoor met klei op gevels
leen het leen kon bestaan uit bezit, (te leen) van een onroerendgoed, een bevoegdheid, aandeel in de opbrengst, een stuk grond van uiteenlopende uitgestrektheid, ambten, cijnzen, tolrechten, een jaarlijks geldelijk inkomen
leendag dag waarop leenzaken worden behandeld
leenboek van de mannen van Vlaanderen 14de eeuws Vlaams leenrecht
leenheer hij die aan een lagere een (leen) in bezit (te leen) geeft, zoals beschreven in een leenverhouding
leenhulde eed van getrouwheid aan de leenheer
leenman die in het bezit was van een (leen) en zorg draagt voor de uitvoering van de beschreven leenverhouding
leenroerig een leen bleef in het bezit van een leenheer, (leenroerig), maar de rechten op het leen van de leenman konden vaak overgedragen worden bij vererving door het leen te (verheffen)
leenverhouding beschrijving van het leen van omvang, rechten en plichten
leepen (muer) scheids (muur)
leerstal leertijd als leerling doorgebracht bij een meester
leeuken stuk land, grond, maar ook een drank (Mede)
leeuw betaalmiddel, gouden munt ca. 1400
leeuwendaalder muntsoort, waarde gelijk aan 38 stuivers
leg. afk. legitimus, legitiem
legende historisch verhaal, dat vaak niet op historische werkelijkheid berustte, maar meer op de volks overlevering
legewerck tapijtwerk
leggewercker tapijtwerker
leghere legger, inventarisstuk
legia Luik
legio regiment
legitima, (-us) wettig, bepalingen
legitimare wettigen
legitimation gerechtelijke gelijkstelling van onwettige geboren met wettig geboren
legitimatus gewettigd, wettig verklaard
legitimatus est per subsecutum matrimonium is gewettigd door het daarop gevolgd huwelijk
legitimaverunt zij hebben wettig gemaakt
legitimavi ik heb wettig gemaakt
legitime et hereditarie supportaverunt hebben wettelijk en erfelijk overgedragen
legitimus wettig, rechtmatig, wettig echtgenoot
leibeeck, leigracht afvoerbeek voor ontlasting etc.
leichenbitter doodaanzegger, doodbidder
leimenführur leemrijder
leinreiter sleeppaard voerman
leiterer voorman
leliarts betaalmiddel, een zilveren munt ca .>1400
lelie heraldiekteken, bloem, vaak goudkleurig
lena, leno koppelaarster / koppelaar
lenta tabe door een langdurige tering
lentintijt voorjaar, lente
lepele lepels
lepelsticken zeer zwaar en grof geschut
lepper schoenlapper
leql afk. lequel, die, dat, welke, hetwelk
lequel nous á presente die hier vertegenwoordigd
lerpen geselen
lersner laarzenmaker
lesd afk. lesdits , ?
lesquels nous ont déclaré que die ons hebben verklaart dat......
letatis, lethalis dodelijke....
lethargo door slaapzucht
lethargus slaapziekte
lettenisse verhindering
lettre brief
lettre d'achat erf brief
lettre requisitoire verzoekschrift, vordering aan een in een bepaald rechtsgebied bevoegde rechter tot ten uitvoerlegging vaneen in een ander rechtsgebied gewezen vonnis
leugentaligh leugenachtig
leugenwerk een soort tijdelijke loods
levans, levator doopheffer
levantes doopheffers
levator, levatrix doopheffer / doophefster
levatrix doophefster
levarunt de fonte zij verhieven (het kind) van de doopvont
levi morbo na een lichte ziekte
levir zwager
leviratsehe huwelijk van een man met de weduwe van zijn broer
levir(us) zwager, broer van de echtgenoot
lewe leeuw
lex wet
LG afk. livre de gros, levering in het groot, los?
lias een aantal bescheiden, door een koord of veter bijeengehouden
libbe stremsel
libel geschrift, klein geschrift
libelleren op schrift stellen van een processtuk
liber vrijgezel, vrij, ongehuwd
libera ongehuwde vrouw
libera baronia vrije rijksheerlijkheid
liberarius boekbinder
liber baro vrijheer
liberi kind
liberi comitatu uit de vrije rijksheerlijkheid (graafschap)
liber rationum huishoudboek, waarin tevens de familiegebeurtenissen werden opgetekend, familiekroniek
liber rusticus vrije of scholtenboer, in tegenstelling met de pachtboer,of meier
liberti de vrijen, de heren
libertus soldaat eerste klasse
libra latijn voor ponden
librarius boekhandelaar
libre feudorum 12de eeuws Lombardische leenrecht
libripens waagmeester
licentia vergunning
licentiaat toegelatene, bevoogde
licentiatus medicinae doktor
lichaamsleen leen waarbij de bezitter in eigen persoon krijgsdienst moest verrichten
lichamstag sacramentsdag
lichterman arbeider die schepen lost in de haven, havenwerker
lichtmeß (-weihe) Maria lichtmis, 2 februari
lichtelijck meer of lichtelijck min om en nabij, ongeveer
lichtwaerdere klepperman, torenwachter
lictor beulsknecht, rakker (helper van de baljuw), stokbewaarder, deurwaarder
lidmaat lid van een kerkgenootschap
liebaert leeuw
liefcoeckbacker, lyfcoecbacker peperkoekbakker
lieffgelt lijfrente
liefkind maeken bij een erfenis een kind bevoordelen op de anderen
lieght verschilt
Lieuten afk. lieutenant, luitenant
lieutenant plaatsvervanger
(het) liff het lijfstuk
ligata, echtgenote
ligator kuiper
ligatus echtgenoot, getrouwd, gehuwd
ligitimare wettigen
lignarius, faber, lignarius timmerman, houthakker
limbolarius passementwerker
linarius, lintearius vlas en hennephandelaar
linens libertatis pastoris met de vrijbrief van de pastoor
linde linnen
linde lengte
linifex linnenwever
linitextor linnenwever
linie oppervlakte maat =ca 0,15 ha,
link opvolging in graden van bloedverwantschap
links in heraldiek de rechterzijde
lit à baldaquin hemelbed
litania minor de 3 dagen voor hemelvaart
litera schepenbrief
lith lid
liticen klaroenblazer
litterae dimissoriales geloofsbrieven
littere, littarum brief, akte, brieven, oorkonde
litteris libertatis pastoris met de vrijbrief van de pastoor
liwaet lijnwaad
LKA afk. Landeskirchenarchiv
lobeel de ondersterand bij het laken weven
locquet lood loketten
loco in de plaats van
locumtenens stadhouder, plaatsvervanger
locus plaats
locus sigili plaats van het zegel
lodex mantelmaker
lodder landloper
loeremier slotenmaker
loetghietere loodgieter
loetken loden waarmerk, loodje, merkteken
logierden logeerden
loke omheining, hek
loken sluiten
lombart geldschieter, geldhandelaar, woekeraar
lomproer geweer, werd met een lont afgeschoten
lood gewicht, 1 lood =1/32 pond =ca. 14 gram, in het metriek stelsel 10 gr.
looffenis, leoffenisse belofte
loop inhoudsmaat voor graan en zout, 1 loop = (kleine)graanmaat = 1/4 zak/viertel ook 1/16 mud, 1 loop = (grootte)graanmaat =1/36 last ook gezien 1/48 last (Tessel)
loop, loopzaad in zuid Nederland ook een oppervlakte maat 1 loop = 50 vierkante roede = 1/8 bunder
looper kadastraalboek, erfregister
loove afdak, luifel, maar ook balkon uitsteeksel
(klein) lopens(e) in zuid Nederland ook een oppervlakte maat, 1 kleine lopens = 33 1/3 vierkante roede
lorarius zadelmaker, riemensnijder
losbäcker witbroodbakker
löscher zeemleerbereider
losrente mogelijk aflossing van het geleende
louwer leerlooier
Lovene Leuven
Lres afk. Lettres, letteren, letterkunde
L.S. afk. Lectori Salutem de(s) lezer heil
Lt afk. livres tournois, toernooiboek?
luchtenmacher lantaarnmaker
ludi magister, ludimoderator schoolmeester
luecmuer muur om een terrein af te sluiten
Ludeke, Ludike Luik
ludslacht volgens de waarde van de munt uit Luik
luickinge afsluiting
luif loopruimte onder afdak
luistol tol op de verkoop van oude kleren
luna III de 3e dag van de maan-maand
lunae dies maandag
luna quarta decima volle maan, de 14e dag
lunation maan-maand
Iunius juni
lusen betalen, afgeven
lustratio de doop
lustrum 5- jarig tijdvak
lutheranus luthers
lutorissa wasvrouw
luttel klein, weinig
lutter zuiver
lychnopoeus kaarsenmaker
lycoop percentage van de koopsom dat aan drinkgeld moest worden betaald door de koper
lyndegewaet onderhemd
lijckgangch teraardebestelling, begrafenis
lijcop ende godtshelder handgeld bij verkoop van roerende en onroerende goederen
lijffgewyn lijfgewinsgoederen. Dit zijn voormalige laatgoederen die in een vrijere rechtsverhouding zijn omgezet
lijffsnootdruft levensbehoeften
lijftochten kapitaal voor lijfrente voor ene vrouw vastzetten
lijftrouwant lijfwacht
lijfpacht levenslange pacht
lijfpensie lijfrente
lijftocht vruchtgebruik
lijkgehucht graf
lijkhout brandstapel
lijkschouwing schouwing gedaan door wetsdokter
lijveloos levenloos, dood
lijn, linie, line lengtemaat, 1 lijn heeft verschillende lengten. b.v. gezien 1/8, 1/10 1/12 duim, oppervlaktemaat, als synoniem voor hond, 1 lijn = 1/6 morgen of 100 vierkante roeden
lijnwaet linnengoed
lijndraeyer touwslager
lijspond gewicht van lood uit Lijfland, 1 lijspond = 15 pond, ook = 1/20 schippond
lijt, lijde doorgang, maar ook overnachten