Laatst bijgewerkt: 19 september 2014
wa wel
waad bos
waalplaats slagveld
waard laaggelegen land
waard geldersoldaten in dienst van een stad, huursoldaat
waarschuw straf
waarslieden personen belast met waterstaatkundige werken
waarteken waarmerk
wachtere bewaker,
waei twijgen, rijshout
waeiling jong boompje
waemys wambuis
waer 't sake wanneer het geval zich zou voordoen
waer goederen
waeraf, waerave waarvan, waarover
waerde ziekenoppasser, bewaker
waerder bewaarder, bewaker, wachter steenwaarder van gevangenis
waerdich sijn waard zijn
waerduer keurmeester, waarmerker
waerheitsliedende mannen aan wie het instellen van een enquête of gerechtelijk onderzoek is opgedragen
waeterinck wetering, waterloop, afwateringskanaal
wagenare voerman
wagenen voerlieden
wagenmaker radermaker, velgenmaker
wahrleichnam lijkafname dag, 2 donderdag na Pinksteren
walemeet weiland grenzend aan een kolk of rivierarm
walhuis apart staand gebouw tegen slootkant om te spoelen
waller pelgrim
wambass, wamuse wambuis
wambesticker, wambesteeker kleermaker van wambuizen
wambesule wambuis, hemdrok
wanclacht valse beschuldiging
wandelaere zwerver, maar ook: pelgrim
wandelcoop een heerlijk recht, te betalen wanneer een eigendom bij contract op een ander overgaat
wangeloof ketterij
wanhavenig smerig, vuil, onrein
wapentuir krijgsman
wapenusurpatie het toe-eigenen van een familiewapen van familie met bijna de zelfde naam, zonder bewijs dat het werkelijk het zelfde geslacht is
wapper zweep met loden kogels, ook een leren iem met loden kogel
warande jachtterrein
warandeerders keurmeesters
waredin wachtpost
warf terp, volksvergadering
waselinckmaker waskaarsenmaker
wasenmeister vilder, beul
waseveld modderland dat gemakkelijk onder water komt
wat vougen op welke wijze, op welke manier
watergalletje braaksel
waterganck, osiedroppe ruimte naast een huis tussen de lijn waar de afdruipende regen neervalt en de muur
waterganghe sloot, afwatering
Wd. afk. huw. akte weduwe van ……
wechen (zer) per week
wechgedraegen meegenomen
wecht weg
wed afk. weduwe
wedr afk. weduwnaar
weddahe weduwe
wedden als pand geven
weddingknot huwelijksband
wedeman weduwnaar
wedeme is een aan de kerk geschonken goed of heem, een dotatie aan klooster of kerk. Zou de oude naam van pastorie zijn
wedemebrief brief of acte waarin aan een vrouw een bruidsschat wordt toegekend
wedr afk. weduwnaar
wedenar weduwnaar
weder terug, weer, maar ook: een besneden mannelijk schaap
wedergecomen terug gekomen
wederstadinghe schadeloosstelling
wederstoc de tweede van een paar overeenkomstige kerfstokken
wederumme wederom
wedlock huwelijk
wedman, weddaman deurwaarder, dienaar van het gerecht
wedt College van Burgemeester en schepenen
weduwestoel bezit waarop de inkomsten van een weduwe stoelen, gegrondvest zijn
wee weide, maar ook pijn, smart, leed
weem pastorie
weer akker, hoeveelheid grond
weerbare mannen mannen die geschikt waren om krijgsdienst te doen
weergang de buitenmuur waarover men kon lopen en voorzien was van kantelen om het gebouw te verdedigen
weergelt geld als zoengeld betaald tot boete voor een manslag aan de (magen) van een verslagene
weerlijck wereldlijke rechtbank, tegenover-gesteldevan de kerkelijke rechtbank.
weert, waert laagliggend land, vaak omgeven door water
weescamere weesmeesterskamer waar alle stukken en bescheiden betreffende de weeskinderen bewaard worden, en waar de weesmeesters vergaderen, zij vormen een college van gedelegeerden of gemachtigde rechters, die in de plaats van de gewone rechter, kennis nemen van de zaken betreffende de wezen
weesmeester lid van de Weeskamer, die oppervoogdij heeft over de wezen en hun belangen behartigt
wegelink weggetje
wehmutter vroedvrouw
weijmes groot en lang mes
weiland wijlen
weiman jager, jachtopziener
weinsticher wijnproever
weinvisierer beambte belast met het opmeten van de wijnvaten
weiße Woche de week na Pasen
weißer sonntag, 6e zondag voor Pasen, na 1600 de 1e zondag na Pasen
weit tarwe
wekentlik wekelijks
welcken gestalte op welke manier, hoe dat
welgeborene edele heer
't welck doende als u dit doet, doet u het goed. Laatste regel onder een rekest of verzoekschrift
wellinghe pap, warme brij
welverstande wat moet worden opgevat als
wemel spijkerboor
wenaar weduwnaar
wende omgeploegd land
wendelepel ijzeren lepel voor bij het braadspit
wendepanne pan onder het braadspit voor opvangen van de jus
wender knecht van de strodakdekker
wendestake draaispit, braadspit
wentijser, wentstok braadspit
wercbrood roggebrood
werckhuis werkhuis, meestal een gedwongen te werkstelling bij een gevangenis
werden worden
werdinge waardering, waarde schatten
werevlees rams - of hamelvlees
werghändler vlashandelaar
werp, waerp kettingwol, kettinggaren bij het weven
werpenisse het wegwerpen van een halm ten teken dat men afstand doet van iets
wettlijck man curator,
wetzer slijper
weutje lam
weye weiland, wei
weysen (is geweesen) vonnis wijzen, uitspraak doen
weyts tarwe
WG afk. Waalse Gemeente
wich wigvormig tarwebrood
wieberen vrouwen, echtgenoten
wiedergeburt dopen
wierde terp
wijkmeesters de pointers of zetters (ook genaamd wijkmeesters) verdeelden de gemeente in wijken voor het zetten der belasting
wijlle (de) omdat
wijnverlater persoon die beroepshalve wijn overhevelt om de wijn te klaren en droes achterblijft
wijnwaerder keldermeester
wijsevrouwe vroedvrouw
wiledaeghes, wilendaeghs wijlen, overleden
wileneer wijlen
willecoeren goedvinden, besluiten, toestaan
willekeuren kiezen, gekozen
willich pant pand door de schuldenaar vrijwillig aan e schuldeiser gegeven
wilner wijlen
winblock omheinde (groente)tuin
winkel werkplaats
winlant akkergrond
winne, wenne, winner landarbeider, maar ook pachter
wintermonat december. soms wordt ook bedoelt 1e wintermaand = november en 2e = december
winterzonnewende winterzonnewende, 25 december
wiser rechter, wijzer
wit van loede loodwit
witachtig wettig, wettelijk, rechtsgeldig, met echtskracht
witlijck wettig, wettelijk, rechtsgeldig, met rechtskracht
wittebroodskind moederskind, bedorven kind
wittebroodsweken de maand na het huwelijk, huwelijksreis
wittevrouwe weduwe
wittige wettige
witwechere smid voor klein gereedschap
witwerk smeedwerk
witwerker smid, voor klein smeedwerk, gereedschap
wivekyn verkleinwoord van wijf, troetelnaam, wijfje, wijfken, wijfjelief
WM afk. lijsten van weerbare mannen
Wn. afk. huw. akte, weduwnaar van ……
wocher woeker
woe hoe
woekerare hij die geld uitleent tegen rente of enig voordeel
woekergelt bij een wisselaar geleend geld, waarvoor rente moet worden betaald
woenen wonen
woert laagliggend stuk land
woestelant heide, onbebouwd ruw land
woewell hoewel, ondanks dat
wolft dakconstructie
wolleblauw van blauwe wol
wollebreker verkoper van wol
wollecaerdigge wolkaardster
wollecammigge wolkamster
won afk. wonende
wondebrief papier met een bezweringsformule om ziekten te genezen
wonderdokteres kwakzalfster, soort kruidenvrouwtje die met zalfjes en kruiden van natuur-preparaten zieken genas
wonnemond mei
wonnende tot wonende te
wonnynghe woning
wonstag woensdag
woonsdach woensdag
worsetter wollen stof meestal glad en effen
wortelteef groentevrouw
wouwer visvijver
wrocht gemaakt
wurzler kruidenier, kruidenhandelaar
wuwere visvijver
wyfsgeboort vrouwelijke nakomeling
wyfwaerheit woord van eer, door een vrouw verpand
wynambacht het gilde der wijnkopers
wyncoop en waerbier gegeven bij een gerechtelijke eigendomsoverdracht, een dronk wijn en bier
wysdom uitspraak, vonnis, gewijs
wysmoeder (de) vroedvrouw